bağır

is.
1. Qaraciyər.
2. Ürək, qəlb mənasında. Ey Füzuli, ol sənəm əfğanıma rəhm eyləməz; Daşə bənzər bağrı, təsir eyləməz əfğan ona. F.. Edən qan qönçə tək bağrım o ləli-abidar olmuş. Nəb.. Oxuduqca şirin-şirin diliniz; Bağrım olur şana-şana, durnalar. M. V. V..
◊ Bağrı çatlamaq – 1) davam gətirməyib ölmək, ürəyi partlamaq. Atı o qədər bərk sürdü ki, heyvanın az qala bağrı çatlamışdı. – <Tarverdi:> Əgər Pərzad məni bu halda görə bilsəydi, qorxudan bağrı çatlardı. M. F. A.. Bir çoxları qızın bağrı çatlamış olduğunu zənn edərək təəssüflənirdi. M. S. O.. <Əbdül:> İndi biçarə Saraya necə deyim ki, Bəhram gəlmir, bağrı çatlar. C. Cabbarlı; 2) bax bağrı yarılmaq; 3) ürəyi bərk darıxmaq. Uşaq olmasaydı, qızın bağrı çatlardı. M. S. O.. <Vəli:> Yaxşı ki, bir yerdəyik, tək olsaydıq, adamın bağrı çatlardı. M. Hüs.. Bağrı daşa dönmək – çox sərt olmaq, insafsız olmaq, rəhmsiz olmaq, sərtləşmək. Təğafül etməyin, Allahı sevər; Dönməsin bağrınız daşa, durnalar. Q. Z.. Bağrı dəlinmək – bax bağrı qan olmaq (qana dönmək). Bəs olmadı, getdi yar əlindən; Həm bağrı dəlindi xar əlindən. M.. Bağrı qan olmaq (qana dönmək) – son dərəcə müztərib və mütəəssir olmaq, kədərlənmək, qüssələnmək. Ala gözlüm, səndən ayrı düşəli; Ah çəkməkdən bağrım qana dönübdür. A. Ə.. Bağrı yanmaq – 1) susamaq; 2) məc. həsrət çəkmək, hicran keçirmək. Bax bu qaşa, bax bu gözə; Yandı bağrım, döndü közə. A. Ə.. Bağrı yarılmaq – 1) ölmək; 2) bərk qorxmaq, dəhşətə düşmək. Bağrım yarılır xəncəri-bürranını görcək. M. Ə. S.. <Məşədi Əsgərin> silisçidən bağrı yarılırdı. S. M. Q.. <Gülnisə:> Danışanda adamın gözünün içinə bir tövr baxır ki, az qalır adamın bağrı yarılsın. Ə. H.. <Döyüldüyü üçün> uşaq molladan qaçar və molla adı gələndə bağrı yarılardı. H. S.. Bağrına basmaq – məhəbbətlə, nəvazişlə qucaqlamaq. Tutuban bağrına basdın o səri-zülfü, könül; Belə fikr eylədin, ol müşk sənin canındır. S. Ə. Ş.. Oturmuş ana, basmış bağrına; Nazlı körpəsin, lay-lay der ona. A. S.. Xədicə rəngi qaçmış . . halda içəri girdi və uşaqlarını bağrına basıb . . ağladı. S. S. A.. Bağrını çatlatmaq – bax bağrını yarmaq. Bağrını dəlmək – son dərəcə kədərlənmək. Bağrını qana döndərmək (qan eləmək) – həddən artıq kədərləndirmək, iztirab vermək. Ləli-nabin həvəsi bağrımı qan eylədiyin; Ah kim, qanlı yaşım qılmadı izhar sana. F.. Ələsgərəm, sana qurban; Gəl eyləmə bağrımı qan! A. Ə.. Bağrını yarmaq – 1) öldürmək; 2) bərk qorxutmaq, dəhşətə salmaq. Bütün dağlar arasında İskəndər bəyin adı söylənirdi. İgidlikdə, at çapmaqda, düşmən bağrı yarmaqda tayı-bərabəri yox idi. Ə. H.. Yuvasında eşələnən bir qırğı onların bağrını yarmışdı. M. C.. <Xəlil:> Ay balam, bir az özünə toxtaqlıq ver, uşaqların bağrını yarma. P. M..

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 2009.

Look at other dictionaries:

  • bagır — bagır; karaciğer I, 272, 360; II I, 85, 255 § ya bagrı; yayın orta yeri, I, 360 …   Divan-i Luqat-i it-Türk Dizini

  • bağır — is., ğrı 1) Göğüs Yakup, ceketini, mintanını, içliğini çıkarmış, bağrını yağmura vermiş, bir heykel gibi sessiz ve kımıldamadan duruyor. T. Buğra 2) Ok yayı ve dağda orta bölüm 3) anat. Ciğer, bağırsak vb. vücut boşluklarında bulunan organların… …   Çağatay Osmanlı Sözlük

  • bağır — I (Gəncə, Kürdəmir, Qax, Qazax, Mingəçevir, Şəki, Şəmkir, Şuşa) qaraciyər. – Bağır kavavı yaxşı olur (Şəki); – Qoyunun bağrınnan yaxşı kavaf yedix’; – Lət ürəx’də olsa öldürər, öhvədə olsa öldürər, bağırda olsa öldürməz, zayıf olar (Qazax) II… …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • BAGIR`MI —    a Mohammedan kingdom in Central Africa, SE. of Lake Tehad, 240 m. from N. to S. and 150 m. from E. to W …   The Nuttall Encyclopaedia

  • bagır — ciyer, kebid; çağırmak ve seda etmek; ve kabail i türkmeniyede Aşk abada karib bir köy ismi dir …   Çağatay Osmanlı Sözlük

  • bağır-öfgə — (Ağcabədi) bax bağır öyfə. – Bağır öfgə payız yaxşıdı yemə …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • bağır-öyfə — (Borçalı) 1. qaraciyər və ağciyər 2. içalat. – Bü:n bağır öyfə almışam bişirməyə …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • bağır yeleği — is., tar. Zırh altına giyilen, köseleden yapılmış yelek …   Çağatay Osmanlı Sözlük

  • bağır-badaş — bax bağrıbadaş …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • qışqır-bağır — is. Qışqırıq, çığır bağır, qışqırma. Qışqır bağır salmaq. – Zeynal əvvəl bu qışqır bağırla z. bu özbaşınalığın qabağını almaq istəyirdi. Ə. Ə …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.